|
Najwyższe rangą
przepisy państwowe: art. 69 Konstytucji
Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r.
oraz § 1 pkt.8 Uchwały Sejmu R.P. z dnia 1 sierpnia
1997 r. „Karta Praw Osób Niepełnosprawnych”
nakładają na władze publiczne naszego kraju
obowiązek zapewnienia osobom niepełnosprawnym, w tym
i osobom głuchym, prawa do „komunikacji społecznej”,
„komunikacji międzyludzkiej”, czyli do życia
w środowisku wolnym od barier funkcjonalnych w tym
zakresie. Na bazie tych przepisów w ustawodawstwie
polskim pojawiły się po raz pierwszy akty prawne
o randze ustawy - mówiące m.in. o tzw. barierach
w komunikowaniu się, o konieczności przełamywania
tych barier, a także o sposobach i środkach
wiodących do tego celu. Takimi są przepisy ustawy
z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej
i społecznej oraz o zatrudnianiu osób
niepełnosprawnych oraz - jako akty wykonawcze -
uregulowania prawne i organizacyjne zawarte
w uchwałach władz Państwowego Funduszu Rehabilitacji
Osób Niepełnosprawnych.
Język migowy nie został jeszcze w Polsce uznany
ustawowo za język urzędowy, ale istnieje szereg
przepisów prawnych, które w wykonaniu wyżej
wspomnianych norm prawnych tworzą sprzyjające
warunki dla korzystania przez człowieka głuchego
z jego prawa do posługiwania się językiem migowym
w interakcjach publicznych (społecznych,
urzędowych).
Prawo do używania języka migowego przez dzieci i ich
opiekunów w szkołach specjalnych dla dzieci głuchych
zostało uregulowane w sposób oficjalny w 1985 r.
Język migowy został dopuszczony wówczas jedynie jako
środek pomocniczy w nauczaniu dzieci głuchych
w szkołach specjalnych, ale za to uchylony został
obowiązujący od wielu lat urzędowy zakaz jego
używania w tych szkołach.
Dalszym krokiem w tej materii było Zarządzenie nr 9
Ministra Edukacji Narodowej z dnia 7 czerwca 1996r.,
które oficjalnie włączyło język migowy w pensum
godzin przeznaczonych na rewalidację indywidualną
dziecka głuchego prowadzoną w szkolnictwie
specjalnym dla dzieci głuchych. W 1997 r.
Ministerstwo Edukacji Narodowej opracowało dokument
„Kierunki przemian w kształceniu uczniów
niepełnosprawnych”, w którym akceptuje i powtarza
art.21 „Deklaracji z Salamanki” z 10 czerwca 1994
r., mówiący o prawie dziecka głuchego do nauki
w języku migowym. Podtrzymując w praktyce te
decyzje, Ministerstwo Edukacji Narodowej m.in.
sfinansowało akcje szkolenia nauczycieli szkół
specjalnych dla dzieci głuchych w zakresie języka
migowego, które prowadzone były przez Polski Związek
Głuchych. Efektem tego jest nie tylko wprowadzenie
języka migowego jako przedmiotu nauczania, ale także
prawo nauczycieli do posługiwania się nim w procesie
nauczania, a także prawo dziecka głuchego do
posługiwania się tym językiem na terenie szkoły.
Prawo polskie
przewiduje w kilku przypadkach
prawo
osoby głuchej do korzystania z pomocy tłumacza
języka migowego.
Są to głównie sytuacje związane z uczestnictwem tej
osoby w postępowaniach prowadzonych przez organa
wymiaru sprawiedliwości. Organ prowadzący
postępowanie karne lub cywilne jest zobowiązany
wezwać tłumacza języka migowego, jeśli zachodzi
potrzeba przesłuchania głuchego lub niemego, a nie
wystarcza porozumiewanie się z nim za pomocą pisma
(art. 204 § 1 kpk czy art.269 § 2 kpc).
W nowej Konstytucji Rzeczypospolitej
Polskiej znalazł się taki oto zapis:
Art.69. Osobom niepełnosprawnym władze publiczne
udzielają, zgodnie z ustawą, pomocy w zabezpieczaniu
egzystencji, przysposobieniu do pracy
oraz komunikacji społecznej.
Ostatnie
słowa tego artykułu odnoszą się także do osób
niesłyszących, którym władze publiczne obowiązane są
zapewnić możliwość porozumiewania się. W większości
przypadków oznacza to zapewnienie tłumacza języka
migowego.
Oczywiście, obecność tłumacza języka migowego
jest niezbędna w wielu sytuacjach życiowych
człowieka głuchego, który ma trudności
w komunikowaniu się z osobami słyszącymi. Ma
to miejsce zarówno w przypadku tłumaczenia
interpersonalnego, indywidualnego (wizyta u lekarza,
w urzędzie itp.), jak i w przypadku tłumaczenia
grupowego (wykłady, wycieczki, grupowe zwiedzanie
muzeum, tłumaczenie programów telewizyjnych itp.).
Dlatego też ludzie głusi muszą korzystać z pomocy
tłumaczy języka migowego. Często są nimi najbliższe
osoby głuchego (rodzina), ale w dużej mierze także
osoby, które są profesjonalnie przygotowane do
pełnienia roli tłumacza. Takimi są m.in. pracownicy
Polskiego Związku Głuchych, którzy są wynagradzani
głównie dzięki środkom finansowym pozyskiwanym przez
Związek od podmiotów publicznych. Z usług
związkowych tłumaczy głusi korzystają nieodpłatnie.
W miejscowościach, w których nie ma tłumacza
Polskiego Związku Głuchych, głusi mogą korzystać
z pomocy „prywatnego” tłumacza języka migowego,
ale wówczas może być to usługa odpłatna. Osobom
głuchym, które muszą skorzystać z usługi odpłatnej
świadczonej przez tłumacza języka migowego,
przychodzą z pomocą odpowiednie przepisy
i rozwiązania.
Zgodnie z przepisem art.26 ustawy z dnia 26
lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób
fizycznych i § rozporządzenia Ministra Finansów
z dnia 24 marca 1995r. w sprawie wykonania
niektórych przepisów ustawy o podatku dochodowym od
osób fizycznych - wydatki poniesione przez podatnika
(osobę głuchą lub osobę, na utrzymaniu której jest
osoba głucha) na opłacenie tłumacza języka migowego
ulegają odliczeniu od dochodu tej osoby, co skutkuje
mniejszym podatkiem od dochodów osobistych.
W nowopowstałych powiatowych centrach pomocy
rodzinie lub miejskich ośrodkach pomocy społecznej
(są to jednostki samorządów terytorialnych) osoba
głucha może uzyskać pomoc finansową na pokrycie
wydatków związanych z opłaceniem tłumacza języka
migowego, o ile jego usługa jest odpłatna.
Podstawą prawną tego rozwiązania są przepisy
art. 51 ust.3, pkt. 4 ust. z 27 sierpnia 1997 r.
o rehabilitacji zawodowej i społecznej
oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz wydana
- w wykonaniu tego przepisu - uchwała nr 347/99
Zarządu PFRON z dnia 10 sierpnia 1999 r. w sprawie
zasad i procedur udzielania osobie fizycznej
dofinansowania ze środków finansowych PFRON na
likwidację barier w komunikowaniu się.
|
